002: Jak odpowiedzialnie fotografować zwierzęta | Marcin Dobas

Odtwórz odcinek

Jak należy fotografować zwierzęta nie narażając ich na stres i nie przyzwyczajać ich do obecności człowieka? Jakie są praktyki w Polsce, Finlandii czy Niemczech? Czy mogą być jakieś pozytywne skutki dokarmiania zwierząt w celach fotograficznych? I w końcu – co jest ważniejsze od nawet najlepszego zdjęcia przyrodniczego?

O tym wszyskim rozmawiam z Marcinem Dobasem, fotografem National Geographic. Nie tylko nieprawdopodobnie pięknie fotografuje niedźwiedzie, pelikany czy foki, ale przede wszystkim pokazuje, jak działać, żeby pasja przyrodnicza nie była szkodliwa dla zwierząt.

Etyka fotografii przyrodniczej

Dzisiaj, kiedy nasze miasta i zachowania wpływają na życie zwierząt bardziej niż kiedykolwiek, powinniśmy zwracać szczególną uwagę na ich ochronę i dobro. Dotyczy to również fotografowania ich, kiedy pomimo całej naszej miłości do natury, możemy nieświadomie zrobić jej krzywdę.

Zwierzę, które zbytnio przywykło do obecności człowieka jest narażone na to, że będzie musiało zostać zabite lub nie poradzi sobie samodzielnie. Dlatego ogromnie ważna jest wiedza o danym gatunku – jak się zachowuje i przede wszystkim w jaki sposób możemy je narazić na stres. Bo etyczna fotografia często polega na całkowitym zrezygnowaniu ze zdjęcia.

Rozmawiamy o przypadkach z Polski, Finlandii, Niemiec, Afryki, Sri Lanki, Rumunii, Kanady czy Stanów Zjednoczonych a nawet z mórz i oceanów. Mówimy o roli wydawców i konkursów fotograficznych.

fot. archiwum Marcina Dobasa

Dokarmiać czy nie?

Najbardziej gorącym tematem w etycznym fotografowaniu jest dokarmianie zwierząt i ich zanęcanie. W zdecydowanej większości przypadków łatwo stwierdzić, że jest to jednoznacznie złe – ze względu na partyzantkę, brak regulacji, niedostosowany pokarm czy zanęcanie innymi żywymi zwierzętami. Są jednak przypadki, o których opowiada Marcin, które nie są tak jednoznaczne w ocenie.

Z punktu widzenia fotograficznego wiedza jest potrzebna – gdzie i kiedy się pojawić oraz czego się spodziewać po zwierzęciu. Ale jest też szereg informacji, których potrzebujemy, żeby nasza obecność w danym miejscu jak najmniej ingerowała.

Marcin Dobas

Kodeks etycznej fotografii przyrodniczej

Stworzyłam krótką, ale ważną listę odpowiedzialnych zachowań, które powinny być priorytetem, kiedy fotografujemy dzikie zwierzeta czy przyrodę.

  1. Natura jest najważniejsza. Ważniejsza niż nawet najlepsze zdjęcie świata.
  2. Ochrona przyrody powinna być priorytetem każdego fotografa przyrody.
  3. Kieruj się empatią w stosunku do zwierząt. Dzięki temu będzie ci łatwiej ocenić czy można coś zrobić, czy nie.
  4. Bądź przygotowany. Wiedza o gatunku, który chcesz fotografować, jest niezbędna nie tylko do tego, żeby zwiększyć swoje szanse na dobrą fotografię przyrodniczą, ale przede wszytskim pozwala ocenić jakie zachowanie będzie dla zwierzęcia stresujące i może zaskutkować jego kłopotami.
  5. Minimalizuj swój wpływ na środowisko. Nie wydeptuj ścieżek do miejsc bytowania zwierząt, nie podawaj w internecie dokładnych lokalizacji, gdzie Twoje zdjęcia zostały zrobione.
  6. Nigdy nie wchodź w interakcie ze zwierzęciem. Jeśli zdarzy się, że zwierzę samo podejdzie do ciebie, zawsze to musi być wyłącznie jego decyzja.
  7. Każde zwierzę jest warte tyle samo. Fotografując duże zwierzeta, łatwo zniszczyć siedliska tych najmniejszych.
  8. Zawsze orientuj się w przepisach odnośnie danego gatunku oraz terenu, na którym jesteś i stosuj się do nich.
  9. Nigdy nie fotografuj w niedozwolonych miejscach.
  10. Pamiętaj, że jesteś tutaj tylko gościem. To, co dla Ciebie jest świetny zdjęciem, dla zwierzęcia każdy moment może decydować o dalszym przetrwaniu.
  11. Współpracuj z lokalnymi ekspertami i przewodnikami. Bywają nie tylko szansą na spotkanie zwierzęcia, ale przede wszytskim mają wiedzę, jak to zrobić odpowiedzialnie. Pamiętaj jednak, żeby jak najlepiej zweryfikować takiego przewodnika przed wycieczką!
  12. Szczególną ostrożność zachowaj, kiedy masz do czynienia z gatunkiem zagrożonym. Nawet najmniejsze nasze działanie może mieć w takim przypadku poważne skutki.
  13. Nie fotografuj gniazd z bliska, nie zanęcaj na własną rękę, nie używaj lampy błyskowej, nie goń zwierząt, nie prowokuj, nie podchodź i nie podlatuj dronem bliżej, niż pozwalają na to przepisy lub rekomendacje ekspertów.
  14. Bądź uczciwy do swoich odbiorców jak zdjęcie zostało zrobione.

Notatki do odcinka

Tutaj znajdziesz wszytskie linki i nazwy, które zostały wspomniane w tym odcinku podcastu.

Możesz wesprzeć ten podcast na kilka sposóbów: polecić go u siebie w mediach społecznościowych czy podyskutować o odcinku na swoim blogu. Możesz również ocenić go w Apple Podcasts albo zostać jego producentem na Patronite i włączyć się w dyskuję na temat jeszcze nieopublikowanych odcinków i tematów.

Nie zapomnij też zostawić komentarza poniżej!

Do usłyszenia!

Autorka podcastu

Pisze, opowiada i występuje na polskich i zagranicznych festiwalach. Specjalizuje się w wyprawach reporterskich i adventure, zwłaszcza na dalekiej północy. Fotografuje dzikie zwierzęta, najchętniej niedźwiedzie.

Gość

Fotograf National Geographic, specjalizujący się w fotografii podróżniczej, krajobrazowej, przyrodniczej oraz podwodnej. Ukończył studia na wydziale geologii i pracuje jako ratownik górski i pilot wycieczek. Spędził z aparatem sporo czasu na Svalbardzie, w Nowej Zelandii, Norwegii, Tajlandii, Nepalu, Malezji, Szwecji, Finlandii, Grenlandii, Maroku, Egipcie czy Wielkiej Brytanii koncentrując się na fotografowaniu dzikiej przyrody i krajobrazów tych miejsc.

Dołącz do dyskusji

Odcinek 2