029: Jak rozmawiać o przyrodzie w czasach kryzysu | Jacek Karczewski

Odtwórz odcinek

Jak mówić dziś o przyrodzie, w czasie kryzysów i dynamicznych zjawisk? W czasie, kiedy najbardziej potrzebujemy zrozumienia i wiedzy, ale kiedy jednocześnie język nauki jest hermetyczny i nie pozwala ludziom na prawdziwe zrozumienie natury?

Nie da się ochronić przyrody bez szerokiego udziału społeczeństwa. A do tego potrzebny nam jest język, który nie oddziela nas od niej, język, w którym są emocje, a nie tylko techniczne i wykluczające terminy naukowe. Dlatego naukowcy, zamykając się w wieży z kości słoniowej, potrafią w konsekwencji szkodzić przyrodzie.

O przyrodniczej nowomowie, o porach w skórze tasiemca, o bambinizacji i o tym, czemu na nikim nie robi wrażenia wyrażenie „gatunek zagrożony” opowiada dziś Jacek Karczewski, przyrodnik, aktywista i promotor przyrody. Jacek realizował uznane kampanie społeczne „Bądź na pTak”, „Noc Sów” czy „Ptak też człowiek”, które są jednymi z największych proprzyrodniczych przedsięwzięć wdrażanych do tej pory w Polsce. Jest autorem książek przyrodniczych „Jej wysokość gęś”, „Zobacz ptaka” czy „Noc sów”. Jacek współpracuje również z organizacjami spoza Polski, takimi jak brytyjskie Conservation Without Borders.

gepard sawanna kenia serengeti
Gepard na Serengeti / fot. Kamila Kielar

Gdybym miał wybierać między językiem upluszowionym w opowiadaniu o zwierzetach, czy przyrodzie w ogóle, a językiem naukowym, to wolałabym, żeby w przestrzeni publicznej, w narracji o przyrodzie, lepiej by było, gdybyśmy przesadzili w kierunki języka pluszowego, niż żebyśmy się sztywno trzymali języka naukowego.

Jacek Karczewski

Nauka w wieży z kości słoniowej

Z jednej strony dziś bardzo potrzebujemy oparcia w nauce. Z drugiej strony język naukowy jest zbyt techniczny, mało kto go rozumie, jest pełen nowomowy i anglicyzmów. To oddala ludzi od rozumienia czym jest i jak działa przyroda. Odeszliśmy od języka tłumaczącego naturę i tracimy umiejętność rozumienia choćby tak najprostszej rzeczy jak to, co dają nam dęby.

Potrzebujemy więc języka emocji, języka czułego, języka osobistego. Potrzebujemy jako naukowacy się nie bać powiedzieć, że kochamy to, co robimy i jest to dla nas ważne.

bocian polasie kamila kielar
Bocian, Podlasie / fot. Kamila Kielar

Notatki do odcinka

Tutaj znajdziesz wszytskie linki i nazwy wspomniane w tym odcinku podcastu.

Linki rozszerzające temat odcinka

Jeśli uważasz tę audycję za wartościową i cenisz niezależne dziennikarstwo, być może rozważysz wsparcie mojego podcastu. Informacje na ten temat jak zostać producentem tego podcastu znajdziesz na Patronite.

Możesz wesprzeć ten podcast na kilka innych sposobów: polecić go u siebie w mediach społecznościowych czy podyskutować o odcinku na swoim blogu. Możesz również ocenić go w Apple Podcasts .

Nie zapomnij też zostawić komentarza poniżej!

Do usłyszenia!

Autorka podcastu

Pisze, opowiada i występuje na polskich i zagranicznych festiwalach. Specjalizuje się w wyprawach reporterskich i adventure, zwłaszcza na dalekiej północy. Fotografuje dzikie zwierzęta, najchętniej niedźwiedzie.

Przyrodnik, aktywista i promotor przyrody. W 2019 roku ukazała się jego pierwsza książka „Jej Wysokość Gęś. Opowieści o ptakach”, a już w marcu 2020 r. pojawiła się kolejna – „Noc Sów. Opowieści z lasu”. Częsty gość programów i audycji radiowych poświęconych przyrodzie; autor licznych publikacji i artykułów (m.in. cyklu Wakacje z ptakami w Kwartalniku „Przekrój”) oraz większości wydawnictw Ptaków Polskich – stowarzyszenia, z którym związany jest od samego początku jako jego współzałożyciel i do niedawna wieloletni prezes zarządu. Pomysłodawca i główny copywriter większości realizowanych tam projektów oraz towarzyszących im kreacji artystycznych, w tym cieszących się dużym uznaniem kampanii społecznych. Wśród najbardziej charakterystycznych można wymienić Bądź na pTAK! i Ogród na pTAK, Noc Sów, Nie będzie ptaków – nie będzie śpiewania!, Ptak też człowiek. Niektóre z nich należą do największych proprzyrodniczych przedsięwzięć wdrażanych do tej pory w Polsce.
Jacek współpracuje również z organizacjami spoza Polski, m.in. z brytyjskim Conservation Without Borders oraz WWT (Wildfowl & Wetlands Trust).

Dołącz do dyskusji

2 komentarze
Odcinek 29